KUTNO - to miasto i gmina w województwie łódzkim, w powiecie kutnowskim nad rzekš Ochniš, dopływem Bzury. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa płockiego. Prawa miejskie: przed 1432 i ponownie w 1766. Według danych z 30 czerwca 20042, miasto miało 48 141 mieszkańców.Położenie Geograficzne Kutno leży zaledwie o 20 km na północny zachód od geometrycznego œrodka Polski. Znajduje się ono w północnej częœci województwa łódzkiego. Według fizyczno-geograficznego podziału Polski miasto to leży na zachodnim skraju Równiny Kutnowskiej, należšcej do makroregionu Niziny Œrodkowomazowieckiej. Na południe od Kutna Równina Kutnowska graniczy z należšcš do tego samego regionu Równinš Łowicko Błońskš, na zachodzie rozcišga się Wysoczyzna Kłodawska, zaliczona do Niziny Południowowielkopolskiej. Na północ od linii Przedecz-Gostynin zaczyna się pojezierze Kujawskie, należšce do makroregionu Pojezierza Wielkopolskiego. Kutno leży również na pograniczu krain historycznych. W jego sšsiedztwie stykały się ziemie Wielkopolski, Kujaw, Mazowsza i Łęczyckiego. Usytuowanie miasta w œrodku Polski, na pograniczu krain geograficznych i historycznych oraz skrzyżowaniu ważnych szlaków komunikacyjnych miało i ma wcišż znaczenie dla jego rozwoju. Na górę strony [edytuj] Klimat Klimat Kutna zbliżony jest do klimatu panujšcego na całym obszarze nizinnym Polski. Temperatury kształtujš się pod wpływem zarówno powietrza kontynentalnego jak i oceanicznego. Roczna amplituda temperatury wynosi 21,7°C, a œrednia trzydziestoletnia w styczniu: – 3,3°C; w lipcu: 18,4°C. Kutno leży w strefie najniższych opadów w Polsce Przeciętna ich suma roczna kształtuje się na poziomie 550 mm, jednak w poszczególnych latach może być ona znacznie niższa. Brak opadów wywołuje groŸne dla Kutna i okolic zjawisko stepowienia obszarów rolnych. Proces ten pogłębia dodatkowo mała lesistoœć i bardzo intensywne rolnictwo prowadzone w całym powiecie. Najwięcej opadów występuje w okresie letnim, a zwłaszcza w lipcu, kiedy w Kutnie spada około 17% wszystkich opadów w roku. Najmniej opadów notuje się w miesišcach zimowych i marcu. Kutno wyróżnia się wyjštkowo małš iloœciš burz. Œrednio w roku liczba dni burzowych wynosi 5 (liczba ta stanowi połowę œredniej dla całego kraju). Pokrywa œnieżna utrzymuje się doœć krótko, to jest około 39 dni w roku. Na obszarze miasta notuje się w cišgu roku przeciętnie 21 dni z mgłš. Najczęœciej pojawia się ona póŸnš jesieniš i zimš. W dolinie rzeki Ochni unosi się często mgła lokalna. Zachmurzenie waha się od 50% we wrzeœniu do 80% w grudniu, a na przestrzeni roku odnotowuje się œrednio 50 dni pogodnych i 130 pochmurnych. Ukształtowanie kierunków wiatrów jest zbieżne z charakterystykš innych regionów. Dominujš przede wszystkim wiatry zachodnie, natomiast w okresie zimowym wzrasta częstotliwoœć wiatrów południowo-zachodnich. Latem najczęstsze sš wiatry północno-zachodnie. Okres wegetacji roœlin w Kutnie trwa przeciętnie 210 - 220 dni. Zaczyna się od kwietnia i trwa do pierwszych dni listopada. ródło: Raport: Strategia rozwoju miasta Kutna na lata 2006 - 2013 Na górę strony [edytuj] Dzieje miasta [edytuj] Legenda Legenda głosi, że Kutno założył Czech, Piotr z Kutnej Hory. Podróżował on w orszaku œw. Wojciecha, a gdy przybył nad Ochnię, krajobraz tak go urzekł, że założył tam miasto. Nazwał je od nazwy swojej rodzinnej miejscowoœci, a jego dziedzice nosili nazwisko Kucieńscy. Miało to mieć miejsce w 997 roku. Na górę strony [edytuj] Historia Pierwsze wzmianki pisemne o Kutnie zawarte sš w dokumencie z 1301 r., choć jego powstanie należy domniemywać na XII wiek. Dokument z 1301 r. stwierdza istnienie koœcioła w Kutnie, nic nie mówi o jego poczštkach. Następne wiarygodne wiadomoœci dotyczšce Kutna pochodzš z 1386 r. Był to przywilej nadany przez księcia Siemowita IV Płockiego Andrzejowi de Cutno, na mocy którego wsie Kutno i Sieciechów zostały zwolnione od wszelkich opłat, posług i ciężarów, z wyjštkiem 2 groszy z każdego łana. Mieszkańcy zostali uwolnieni od sšdów ziemskich, odpowiadali jedynie przed księciem i właœcicielem. Targi miały odbywać się w poniedziałki, a jarmarki na dzień Œw. Wawrzyńca. Z 1444 r. pochodzi pierwszy zapis okreœlajšcy Kutno jako miasto. Następne zapisy pochodzš z lat 1488 i 1493. Zwiększenie majštku Kucińskich o kilka wsi i jedno miasto spowodowało przejœcie rodziny w szeregi możnowładców, a tym samym w znacznym stopniu wpływało na pomyœlny rozwój miasta. Jako czynnik miastotwórczy duży wpływ majš drogi. Najważniejsze to trakt poznański i łęczycko-kujawski. Kutno położone było najpierw na pograniczu dwóch dzielnic, a następnie województw. Podatek od rzemiosła w 1579 r. wynosił 28zł i 15 groszy, co stawiało Kutno na siódmym miejscu spoœród 15 miast woj. rawskiego. Rolnictwo w samym Kutnie nie osišgnęło większych rozmachów. Więcej wiadomo o sprawach handlowych Kutna. Sš to targi odbywajšce się poczštkowo w poniedziałki, a póŸniej w czwartki i 8 jarmarków, a także prawo pobierania cła. Najstarszy znany dotychczas plan Kutna pochodzi z 1826 r. sporzšdzony w zwišzku z pożarem w 1753 r. Mapa D. Gilly'ego opracowana po drugim rozbiorze Polski pozwala na częœciowe odtworzenie œredniowiecznego układu przestrzennego Kutna. Po rozkwicie Kutna w XVI wieku następne stulecie przyniosło upadek gospodarczy, którego przyczynš był rozwój gospodarki folwarczno - pańszczyŸnianej. Pocišgnęła ona za sobš pauperyzację ludnoœci chłopskiej stanowišcš wczeœniej największš klientelę rzemieœlników miejskich. Rozwojowi gospodarczemu Kutna nie sprzyjało duże zagęszczenie oœrodków miejskich pogranicza województw rawskiego (w którym Kutno leżało) i łęczyckiego. Ród Kucieńskich - właœcicieli Kutna tracił na znaczeniu politycznym. Przyczynš upadku Kutna w I połowie XVII wieku były zniszczenia wojenne lat 1626 - 1629. Choć starcia wojsk polsko - szwedzkich odbywały się daleko to żołnierze stacjonujšcy w okolicach Kutna i Łowicza bezlitoœnie łupili miejscowš ludnoœć. W latach 30 i 40 XVII w. miasto wegetowało, a jego właœciciele Kucieńscy nie byli w stanie zapewnić mu odpowiedniej opieki. W czasie potopu okolice Kutna przeżyły okres poważnych zniszczeń wojennych. Chociaż nie toczyły się tu większe działania militarne to wojska szwedzkie, watahy Rakoczego czy wreszcie żołnierze polscy rabowali ludnoœć i czynili spustoszenia również w samym mieœcie. Po tym okresie Władysław Andrzej Kucieński właœciciel miasta starał się ożywić jego gospodarkę i prawdopodobnie z jego inicjatywy król Jan II Kazimierz wydał przywilej ustanawiajšcy w mieœcie cztery cechy: szewski, garbarski, stolarski i kowalski. Działalnoœć ta nie przyniosła wielkich rezultatów, ponieważ zniszczenia wojenne z okresu rokoszu Lubomirskiego poważnie zdewastowały pogranicze województw łęczyckiego i rawskiego. W 1673 r. chrzeœcijańska ludnoœć Kutna stanowiła ok. 250 osób. Prócz nich w mieœcie zamieszkiwała trudna do okreœlenia liczba Żydów. Było to niewielkie kilkusetosobowe miasteczko. 10 paŸdziernika 1689 r. doszło do sprzedaży dóbr Kutna przez Kucieńskich Zamoyskim, lecz istniały tu pewne nieformalnoœci co w 1701 spowodowało podpisanie nowego dokumentu ze Stanisławem Kucieńskim. Mimo tego spór o posiadanie dóbr toczył się aż do 1753 r. Zamojscy, zostawszy właœcicielami dóbr Kutna w małym stopniu troszczyli się o miasto, pozostawiajšc w nim niewielkie inwestycje. W samej rodzinie Zamoyskich klucz kutnowski stał się przedmiotem sporów majštkowych. Dopiero na mocy działów rodzinnych dobra kutnowskie przypadły Andrzejowi Zamoyskiemu póŸniejszemu kanclerzowi wielkiemu koronnemu i ordynatowi. Gospodarka kutnowska w tym czasie nie była łatwa, ponieważ miasto było obcišżone licznymi długami i znajdowało się w stanie upadku. Znaczne zniszczenia spowodował pożar w 1753 r. kiedy spalone zostały akta miejskie. Zamoyski był wówczas zmuszony do podjęcia reform. W roku 1766 r. Zamoyski wyjednał od króla Stanisława Augusta nowy przywilej lokacyjny, miasto otrzymało prawo magdeburskie, którego treœć odzwierciedlała ogólnonarodowy program naprawy Rzeczpospolitej. Posunięcia Zamoyskiego ożywiły rozwój miasta, mieszkańcy otrzymali prawo do targów i jarmark, samorzšd oraz inne przywileje. Całokształt życia społeczno - gospodarczego w Kutnie regulowała wydana w 1767 r. ordynacja dla miasta likwidujšca powinnoœci pańszczyŸniane mieszkańców, którzy teraz płacić mieli tylko czynsz. Dokument rozszerzał także swobodę samorzšdu miejskiego. Zamoyski zamierzał nie tylko odbudować miasto zniszczone pożarem, ale stworzyć z niego wzorowy oœrodek miejski wszechstronnie rozwinięty gospodarczo. Realizujšc działania reformatorskie, nakładana dotšd pańszczyzna została zamieniona na podatek płacony w zależnoœci od wielkoœci posiadanych gruntów. Całokształt reformatorskiej działalnoœci podniósł Kutno do rangi miast œrednich XVIII w. Polski. Zmiany przyczyniły się do stałego już rozwoju miasta gdzie rosła liczba rzemieœlników i kupców, a uprawš ziemi zajmował się niewielki odsetek ludnoœci. W 1775 Zamojski sprzedał Kutno wojewodzie łęczyckiemu Stanisławowi Gadomskiemu, pod którego rzšdami stało się jednym z największych oœrodków miejskich Polski Œrodkowej. W poczštkach 90 lat XVIII w. miasto przeszło w ręce Walentego Rzętkowskiego, który w mniejszym stopniu troszczył się o jego rozwój. Na górę strony [edytuj] Obiekty warte odwiedzenia [edytuj] Zabytki i muzea * Muzeum Regionalne Muzeum mieœci sie w budynku dawnego magistratu. * Muzeum Bitwy nad Bzurš W parku im. Wiosny Ludów znajduje się kaplica grobowa Mniewskich, dawnych właœcicieli Kutna. Została ona wybudowana w XIX wieku. Obecnie w jej wnętrzu mieœci sie wystawa Muzeum Bitwy nad Bzurš * Pałac Pocztowy Pałac pocztowy, zwany także pałacem saskim jest pałacem podróżnym króla Augusta III na drodze z Warszawy do Drezna. Budynek jest jednym z najstarszych gmachów w mieœcie, gdyż powstał jeszcze w XVIII wieku. Obecnie pałac jest powoli odrestaurowywany po pożarze, który uszkodził budynek w styczniu 2003 roku. * Zespół Pałacowy Pałac właœcicieli Kutna powstały w XIX w. Za budynkami pałacowymi mieœci się park pałacowy obecnie im. Wiosny Ludów * Odwach * Gmach "Nowej Oberży" * Stary szpital * Koœciół ewangelicko-augsburski * Willa dra Antoniego Troczewskiego * Kompleks budynków pofabrycznych fabryki "Kraj" A. Vaedtke Na górę strony [edytuj] Koœcioły w Kutnie koœciół pod wezwaniem œw.Wawrzyńca Rok założenia: 1301. Pierwsza wzmianka o parafii pw. œw. Wawrzyńca Męczennika pochodzi z 1301r. i wspomina o Michale rektorze czyli proboszczu koœcioła w Kutnie. Jest to rok oficjalnie przyjęty przez władze koœcielne, choć wiadomo, że musiał istnieć dużo wczeœniej. Pierwsza, drewniana œwištynia powstała zapewne w XIII wieku w czasie trwania akcji zakładania małych parafii wiejskich. Był to mały koœciół w stylu zbliżonym do gotyku. Przetrwał do 1483 r., kiedy to spłonšł. Nowy koœciół ufundował Mikołaj z Kutna w 1484 r. Była to gotycka œwištynia jednonawowa, z wyodrębnionym prezbiterium, posiadajšca od zachodu wieżę mieszczšcš kruchtę. Do nawy przylegała kaplica œw. Anny. W 1883r. ze względu na wysoki stopień zniszczenia, gmach postanowiono rozebrać. Budowę nowego, obecnego koœcioła zakończono w 1886 r. Architektem był Konstanty Wojciechowski. Koœciół bazylikowy, neogotycki, orientowany, posiada dwie wieże z umieszczonym na szczycie jednej z nich zegarem. W zewnętrznej œcianie prezbiterium znajduje się renesansowe epitafium plebana koœcioła kutnowskiego Stanisława Suchodolskiego zmarłego w 1536 r. przeniesione ze starej budowli. Wewnštrz zaœ, wœród innych dzieł sztuki, znajdujš się organy powstałe jeszcze w XIX w. Adres: ul. Kardynała Stefana Wyszyńskiego 4 koœciół pod wezwaniem œw. Jana Chrzciciela Koœciół pw. œw. Jana Chrzciciela. Rok założenia: 1988. Główny ołtarz stanowi płaskorzeŸba Chrystusa Zmartwychwstałego poœwięcona przez Ojca Œwiętego Jana Pawła II w Łowiczu 14 czerwca 1999 r. Adres: ul. Kanclerza Andrzeja Zamoyskiego 2 koœciół pod wezwaniem œw.Jadwigi Królowej Rok założenia: 1990. 8 czerwca 1997 r. na krakowskich błoniach Ojciec Œwięty Jan Paweł II poœwięcił kamień węgielny pod budowę tego koœcioła. Adres: ul. Grunwaldzka 17 koœciół pod wezwaniem œw. Stanisława bpM Rok założenia: 1297 Adres: ul. Łškoszyńska 11 koœciół pod wezwaniem Matki Bożej Wspomożenia Wiernych Rok założenia: 1988 Adres: ul.Jesienna 2 Na górę strony [edytuj] Zieleń miejska Na terenie miasta znajdujš się 3 parki miejskie i 8 zieleńców. Jak na miasto tej wielkoœci jest to liczba niezbyt imponujšca. Jednak działania władz miasta pozwalajš sšdzić, że wielkoœć terenów zielonych będzie rosła, sprawiajšc, że Kutno stanie się bardziej przyjaznym miastem. Obszar zieleni miejskiej w Kutnie: * parki miejskie: 25,4 ha * zieleńce: 6,8 ha * zieleń uliczna: 19,8 ha * zieleń osiedlowa: 23 ha Na górę strony [edytuj] Parki miejskie * Park miejski im. Wiosny Ludów jest najstarszym i jednoczeœnie największym parkiem miejskim w Kutnie, liczy 17,1 ha. Był niegdyœ ogrodem dworskim przy Pałacu Gierałty i powstał jednoczeœnie z tš rezydencjš w latach 1775 – 1791. Park dzieli się na dwie częœci, pierwsza to symetryczny ogród, przypominajšcy nieco swoim układem ogród francuski. Druga to krajobrazowy ogród angielski, który powstał w latach 1826 - 1840 w trakcie przebudowy rezydencji. Niestety młodsza częœć parku jest obecnie zaniedbana. Na wschodnim krańcu parku stoi kaplica poœwięcona Mniewskim, właœcicielom miasta w XIX wieku, w której mieœci się Muzeum Bitwy nad Bzurš. Tuż obok kaplicy położony jest parkowy staw. W parku tym rosnš również drzewa będšce pomnikami przyrody, m. in. cztery dęby szypułkowe, graby, œwierk pospolity. Obecnie park jest miejscem spacerów mieszkańców miasta, ale także zabaw dzieci, gdyż mieszczš cię tu dwa place zabaw. * Park miejski im. R. Traugutta mieœci się w centralnej częœci miasta, jego powierzchnia wynosi 4,2 ha. Powstał on w latach dwudziestolecia międzywojennego jako miejsce wypoczynku i rekreacji mieszkańców. Park jest położony na terenie o mocno zróżnicowanych wysokoœciach, co nadaje mu ciekawš kompozycję krajobrazu. W najniżej położonym punkcie znajduje się staw. Poczštkowo był on stawem przemysłowym, teraz jest przygotowywany do funkcji rekreacyjnych. Na terenie parku odbywa się obecnie większoœć imprez kulturalnych miasta. Tu majš swoje siedziby Biblioteka Miejska im. Stefana Żeromskiego oraz Kutnowski Dom Kultury, znajduje się tu także amfiteatr. W centralnej częœci parku stoi pomnik poœwięcony żołnierzom poległym w Bitwie pod Kutnem 1939 roku. * Park miejski nad Ochniš jest najmłodszym parkiem w Kutnie. Prace ziemne zakończono w 2003r. Park ma nowoczesny wyglšd, gdyż nie jest, tak jak pozostałe parki miejskie, obszarem o dużej lesistoœci. Obejmuje teren o powierzchni 4.1 ha. Park jest miejscem uprawiania różnych sportów, sšsiaduje on z kompleksem boisk do koszykówki i piłki nożnej oraz z stadionem miejskim. Bliskoœć rzeki Ochni sprawia, że obszar ten jest jeszcze bardziej atrakcyjny. Na górę strony [edytuj] Pomniki przyrody Nazwa Wysokoœć (m) Obwód pnia (cm) Dšb szypułkowy 30,5 573 Dšb szypułkowy 32 550 Dšb szypułkowy 23 367 Dšb szypułkowy 23,5 355 Kasztanowiec zwyczajny 17 265 Œwierk pospolity 24,5 263 Grab zwyczajny 12 200 Grab zwyczajny 12 230 Topola biała 30 506 Na górę strony [edytuj] Edukacja Kutno stanowi edukacyjne zaplecze dla regionu. W mieœcie istnieje dobrze rozwiništa sieć placówek edukacyjnych, których oferta jest nieustannie rozwijana zgodnie z potrzebami mieszkańców. [edytuj] Przedszkola, szkoły podstawowe i gimnazja * Integracyjne Przedszkole Miejskie nr 3 * Przedszkole Miejskie nr 5 * Przedszkole Miejskie nr 8 * Przedszkole Miejskie nr 15 * Przedszkole Miejskie nr 16 im. Calineczki * Przedszkole Miejskie nr 17 * Przedszkole Katolickie * Szkoła Podstawowa nr 1 im. T. Koœciuszki * Szkoła Podstawowa nr 4 im. M. Kopernika * Szkoła Podstawowa nr 5 * Szkoła Podstawowa nr 6 im. M. Skłodowskiej-Curie * Szkoła Podstawowa nr 9 im. W. Jagiełły * Katolicka Szkoła Podstawowa w Wierzbiu * Gimnazjum nr 1 * Gimnazjum nr 2 im. Józefa Piłsudskiego * Gimnazjum nr 3 * Katolickie Gimnazjum w Wierzbiu * Gimnazjum w Byszewie Na górę strony [edytuj] Szkoły œrednie * I LO im. gen. J. H. Dšbrowskiego * II LO im. J. Kasprowicza * Katolickie LO im. œw. St. Kostki * Zespół Szkół nr 1 im. St. Staszica * Zespół Szkół Zawodowych nr 2 im. dra A. Troczewskiego * Zespół Szkół nr 3 im. Wł. Grabskiego * Zespół Szkół Zawodowych im. Z. Balickiego w Kutnie - Azorach Na górę strony [edytuj] Szkoły wyższe * Wyższa Szkoła Gospodarki Krajowej w Kutnie * Zamiejscowy Oœrodek Dydaktyczny Wydziału Ekonomiczno - Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego Na górę strony [edytuj] Szkoły artystyczne * Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia im. Karola Kurpińskiego Na górę strony [edytuj] Kultura [edytuj] Œwięto Róży Bogatš i wieloletniš tradycję ma kutnowskie ŒWIĘTO RÓŻY, przypadajšce na poczštek wrzeœnia. W czasie jego trwania plantatorzy i hodowcy we wnętrzach KDK prezentujš najpiękniejsze okazy tych pachnšcych kwiatów w wyszukanych aranżacjach plastycznych. Wystawie towarzyszy konkurs na najpiękniejszš różę oraz liczne imprezy plenerowe, m. in. koncerty muzyczne. Na górę strony [edytuj] Sport [edytuj] Baseball Kutno słynie z baseballu. Na 18 ha trwa budowa kompleksu do gry w baseball i softball wartoœci 10 mln USD. Mieœci się tu Europejskie Centrum Szkolenia Małej Ligi Baseballowej obejmujšce swym obszarem 55 krajów. To największy młodzieżowy oœrodek do gry w baseball i softball w Europie, Afryce i Azji. Dotšd wybudowane zostały dwa stadiony Małej Ligi - jeden im. E. Piszka, drugi im. S. Musiala, w pełni oœwietlone, z trybunami dla 2000 widzów, trzy boiska treningowe oraz internaty dla ponad 200 zawodników. Docelowo powstanš kolejne boiska, stołówka, budynek administracyjny, centrum administracyjno - szkoleniowe, korty tenisowe, boisko do gry w koszykówkę, basen oraz dom Dyrektora Centrum Europejskiego. Na górę strony [edytuj] Honorowi obywatele miasta * Edward Piszek * Stanley Frank Musial * Eugeniusz Filipowicz * Dr Antoni Troczewski Na górę strony [edytuj] Współpraca międzynarodowa Kutno współpracuje z wieloma miastami i regionami w Europie. Między innymi z powiatem Muldenthalkreis i jego stolicš, Grimmš. Współdziałanie ma miejsce na płaszczyŸnie np. corocznych wymian młodzieżowych. Młodzieżowe spotkania odbywajš się naprzemiennie raz w Niemczech a raz w Polsce. Kontakty te nie ograniczajš sie tylko na miasto, ale także na powiat kutnowski.